نمودند . آشكارست كه دولت صفوي هم از شرائط پديد آمده و نهضت نگارش دينى خشنود بود و حمايتگر اين خيزش فرهنگى شمرده مىشد . از نگارشهاى مذهبى اثنا عشرى پارسى كه در اين عصر پديد آمد ، تفسيرهايى چون منهج الصّادقين ( نگاشتهء ملّا فتح اللّه كاشانى ) و البحر الموّاج ( نگاشتهء فاضل هندى ) و نيايشنامه‌هايى چون سفينة النّجاة ( گردآوردهء أصغر قزوينى ) و زاد العقبى و لبّ الحسنات ( هر دو فراهم‌آوردهء علّامه ملّا محسن فيض كاشانى ) و مقباس المصابيح و ربيع الأسابيع ( هر دو فراهم‌آوردهء علّامه ملّا محمّد باقر مجلسي ) و حديثنامه‌هايى چون لوامع صاحبقرانى ( در شرح كتاب من لا يحضره الفقيه ، نگاشتهء علّامه ملّا محمّد تقى مجلسي ) و ترجمهء نهج البلاغة و صحيفهء سجّاديّه ( به خامهء ملّا محمّد صالح قزوينى ) و فقهنامه‌هايى چون جامع عبّاسى ( نگاشتهء شيخ بهائي ) و حديقة المتّقين ( نگاشتهء علّامه ملّا محمّد تقى مجلسي ) و نامه‌هاى كلامىاى مانند گوهر مراد ( نگاشتهء فيّاض لاهيجى ) و شجرهء الهيّه ( نگاشتهء رفيع الدين حسينى طباطبائى ) ، نام بردنىاند . 43 جان سخن اين كه بيشترينهء نگاشته‌هاى مذهبى شيعيان دوازده امامى به پارسى ، يادگارهاى صفويّه به اينسويند ؛ زين رو هر اثر مذهبى اثنا عشرى پارسى كه نگاشتهء سده‌هاى آغازين إسلامي تا سدهء دهم هجرى باشد ، ارزش و اهمّيّتى ديگرگون دارد . گويا در فاصلهء تفسير شيخ ابو الفتوح رازى و تفسيرنامه‌هاى ابو المكارم حسنى رازى - رحمة اللّه عليهما رحمة واسعة - تفسيرنامهء شيعى پارسى موجود نداشته باشيم ؛ زين رو بلابل القلاقل و دقائق التّأويل ( دو تفسيرنامهء ابو المكارم ) ، پس از روض الجنان ( تفسير ابو الفتوح ) ، كهنترين تفسيرنامه‌هاى شيعى پارسىاند كه مىشناسيم . تفسير شيخ ابو الفتوح - در گونهء خويش - شاهكارى است بىمانند كه در آن « مباحث لغوى ، صرفى ، نحوى ، نظم قرآن ، قواعد اصولى و كلامى جاى جاى ذكر شده و تسلّط مؤلّف را بر علوم زمان خويش به نيكى نشان مىدهد . » 44 اگر چه دقائق التّنزيل و بلابل القلاقل ، چه در كمّيّت و چه در كيفيّت ، به پايهء تفسير ابو الفتوح نمىرسند ، هر دو در ميان تفسيرنامه‌هاى شيعى ، - جز از وجه تاريخي - ، از جهت محتواى تفسيرى نيز بس كرامندند . شايد اگر اين دو تفسير نامه در برگيرندهء همهء آيات قرآن كريم مىبودند ، روايى فراوان